Δημόσια Ιστορία – Είναι επιστημονικός τομέας;

Τι περιλαμβάνει η Δημόσια Ιστορία

Τόσο ο όρος “Δημόσια Ιστορία” όσο και ο αντίστοιχος ακαδημαϊκός κλάδος είναι ελάχιστα γνωστοί στην Ελλάδα σε αντίθεση με ότι συμβαίνει στο εξωτερικό. Η Δημόσια Ιστορία είναι σχετικά νέα έννοια. Ακόμη πιο πρόσφατα έχει αναγνωριστεί ως, ενδεχομένως νόθο, παιδί της μητρικής επιστήμης. Η Δημόσια Ιστορία δεν περιλαμβάνει το, εσωστρεφές από τη φύση του, ακαδημαϊκό κομμάτι της ιστορικής κουλτούρας, την έρευνα και τη διδασκαλία στα αμφιθέατρα- αλλά διεκδικεί περίπου όλα τα υπόλοιπα. Αποσκοπεί στην ιστορική αφύπνιση, την ενημέρωση και ενδεχομένως την επιμόρφωση του κοινού αυτού, του «ανειδίκευτου» συνολικού πληθυσμού, του «λαού» για τον οποίο τα αμφιθέατρα των πανεπιστημίων δε διαθέτουν αρκετά θρανία.^[1]

Τι είναι τελικά η Δημόσια Ιστορία

Εν ολίγοις, Δημόσια Ιστορία είναι ό,τι τριγύρω μας φιλοδοξεί να αφηγείται κάτι για το παρελθόν και σε μας τους παραλήπτες μένει να κρίνουμε την «ορθότητα» των αφηγήσεων. Σημαντικό φορέα της αποτελούν και τα μνημεία που δεν έχουν πια το άλλοτε πανίερο ή και ιδεολογικά απαραβίαστο status μαυσωλείων έξω από τη ζώσα κοινωνία, αλλά τείνουν να ενσωματώνονται σε αυτήν ως μεστά νοήματος σημεία επαφής με την παρελθούσα πραγματικότητα. Παράδειγμα για αυτό είναι το μνημείο Ολοκαυτώματος στο Βερολίνο. Για αυτό, ο δημιουργός εξέφραζε την επιθυμία να γίνει ένας τόπος στον οποίο να πηγαίνει κανείς ευχαρίστως και τα παιδιά.^[2]

Με τι ασχολείται η Δημόσια Ιστορία

Αναπτύσσεται προνομιακά γύρω από τα κομβικά επεισόδια του τελευταίου αιώνα, στα οποία η μνήμη παίζει καθοριστικό ρόλο. Τρία τέσσερα από αυτά έρχονται και ξανάρχονται επίμονα στη δημόσια σφαίρα. Γίνονται μάλιστα αντικείμενο αντιπαραθέσεων, παλιότερα στον Τύπο, σήμερα πιο διευρυμένα στα social media. «Ένα τραυματικό, ο ξεριζωμός του ελληνισμού της Μικρασίας και του Πόντου, ένα συγκρουσιακό, ο Εμφύλιος, κι ένα εξεγερτικό, επαναστατικό, το Πολυτεχνείο. Γι’ αυτά τα τρία, πρώτα παγιώθηκε μια δημόσια ιστορία και μετά ήρθε η ιστορική έρευνα. Πρώτα δημοσιεύτηκαν μαρτυρίες, στήθηκαν τηλεοπτικές εκπομπές και αφιερώματα στον Τύπο, οργανώθηκαν εκδηλώσεις μνήμης και θεσμοθετήθηκαν επέτειοι και ύστερα ήρθαν οι ιστορικοί με τις ενδελεχείς μελέτες τους».^[3]

Δημόσια Ιστορία ως επιστημονική δραστηριότητα

Η ιστορία είναι παντού. Είναι στα βιβλία ιστορίας που γράφτηκαν από ακαδημαϊκούς στα πανεπιστήμια και βρίσκεται σε εκδηλώσεις και εκθέσεις γκαλερί τέχνης και βιβλιοθήκες.

Ως επιστημονικός κλάδος, η Δημόσια Ιστορία ενδιαφέρεται να κατανοήσει πώς δημιουργούνται και ερμηνεύονται οι ιστορίες στην ευρύτερη κοινότητα. Αυτή ορίζεται ως «η πρακτική της ιστορίας από ακαδημαϊκά καταρτισμένους ιστορικούς που εργάζονται για δημόσιους φορείς ή ως ελεύθεροι επαγγελματίες εκτός πανεπιστημίων». Οι δημόσιοι ιστορικοί εξετάζουν φαινόμενα όπως ο μεταβαλλόμενος εορτασμός της Ημέρας Anzac στην Αυστραλία και οι τρέχουσες συζητήσεις για τα ιστορικά μνημεία. Τα ακαδημαϊκά πεδία των Μελετών Μνήμης, της Ιστορικής Συνείδησης και της Ιστοριογραφίας έχουν σημαντικό ρόλο να διαδραματίσουν στην κατανόηση αυτής της διάστασης της δημόσιας ιστορίας.^[4]

Η Δημόσια Ιστορία κυριαρχείται από μύθους και αφηγήσεις φορτισμένες συναισθηματικά. Και την ώρα που η επιστημονική ιστορία γίνεται όλο και πιο σοβαρή, λύνει προβλήματα της εθνικής συγκρότησης, η Δημόσια Ιστορία – σχολικά εγχειρίδια, τηλεόραση, εκλαϊκευτικά βιβλία- αναπαράγει στερεότυπα, συνήθως μέσω ερασιτεχνών λογίων.^[5]

Πηγές

[1] Φλάισερ Χ., 2011, ανακτήθηκε από: https://tvxs.gr/apopseis/arthra-gnomis/dimosia-istoria-mnimi-kai-stigmes-syzitisi-me-ton-ch-flaiser/

[2] Φλάισερ Χ., 2011, ανακτήθηκε από: https://tvxs.gr/apopseis/arthra-gnomis/dimosia-istoria-mnimi-kai-stigmes-syzitisi-me-ton-ch-flaiser/

[3] Αθανασιάδης Χ., 2020, ανακτήθηκε από: https://popaganda.gr/stories/dimosia-istoria-ine-ola-ekina-pou-mas-kanoun-na-diafonoume-sta-social-media/

[4] University of Technology Sydney., 2023, ανακτήθηκε από: https://www.uts.edu.au/research/australian-centre-public-history/about-acph/what-public-history

[5] Παναγιωτόπουλος Β., 2010, ανακτήθηκε από: https://archive.ph/20200127153007/https://www.tanea.gr/2010/03/22/lifearts/culture/mythoi-kai-sklires-alitheies-gia-tin-epanastasi-toy-1821/#selection-1110.1-1117.383

Πηγή εικόνας

https://historicsites.nc.gov/resources/tour-nc-history-home

Αριστείδης Ρούνης, ιδρυτής RecreatingthePast