Ιστορικές Πηγές – Είδη και κατηγοριοποίηση
Τα εργαλεία του ιστορικού
Ο ιστορικός δεν γράφει ιστορία από τη φαντασία του, αλλά με βάση τις σωζόμενες πηγές του ιστορικού παρελθόντος. Στηρίζεται οπότε, σε κάποια στοιχεία, σε πηγές, που έχει στη διάθεσή του για να τεκμηριώσει κάποιο ζήτημα.
Table Of Content
Πως λοιπόν αυτές κατηγοριοποιούνται και ποια τα είδη τους; Ας δούμε παρακάτω…
Κατηγορίες πηγών Ιστορίας
Οι κατηγορίες πηγών είναι οι παρακάτω
(1) Ανάλογα με το πότε γράφτηκαν:
(α) Πρωτογενείς ή άμεσες.
Προέρχονται από τη συγκεκριμένη ιστορική περίοδο του παρελθόντος που εξετάζουμε. Είναι δηλαδή σύγχρονες των ιστορικών γεγονότων που μελετούμε (π.χ. αυτούσιες ομιλίες και κείμενα ιστορικών προσώπων, αρχαιολογικά ευρήματα κ.ά.). Είναι οι πηγές οι οποίες συνετέθησαν ή δημιουργήθηκαν από πρωταγωνιστές ή αυτόπτες μάρτυρες την ίδια εποχή κατά την οποία λάμβανε χώρα το υπό εξέταση ζήτημα ή σε ύστερη εποχή . Άρθρα εφημερίδων, διπλωματικά έγγραφα ξένων πρεσβειών, νόμοι και επίσημες στατιστικές, αποκτήματα ή αναμνήσεις πρωταγωνιστών αποτελούν μόνο μερικές από τις πρωτογενείς πηγές που αφορούν τα θέματά μας.
(β) Δευτερογενείς ή έμμεσες.
Αποτελούν μεταγενέστερες ερμηνείες των ιστορικών γεγονότων που εξετάζουμε. Δεν είναι δηλαδή σύγχρονες των ιστορικών γεγονότων που μελετούμε (π.χ. τα ιστοριογραφικά έργα, τα σχόλια και οι ερμηνείες μεταγενέστερων ιστορικών κ.ά.).
Επιπλέον:
(2) Εκούσιες.
(3) Ακούσιες.
και
(4) Ανάλογα με το από ποιον γράφτηκαν:
(α) Επίσημες.
(β) Ανεπίσημες.
(5) Ανάλογα με το βαθμό γνωστοποίησης στην εποχή τους:
(α) Δημοσιευμένες.
(β) Αδημοσίευτες.
(6) Θησαυρισμένες ή καταγεγραμμένες.
(7) Αθησαύριστες ή άγνωστες.
Τα είδη των πηγών
Είναι οι Γραπτές και οι Παραστατικές
Γραπτές
Οτιδήποτε αποτελεί γραπτό κείμενο (π.χ. επίσημα κρατικά έγγραφα, άλλα επίσημα έγγραφα, ανεπίσημα ιδιωτικά έγγραφα, γραπτές μνημονικές πηγές, επιγραφές, λογοτεχνία, ιστοριογραφικά κείμενα κ.ά.)
(1) Επίσημα έγγραφα
(α) Συνταγματικά κείμενα
(β) Αρχεία κρατικών υπηρεσιών
(γ) Διπλωματικά έγγραφα
(δ) Πρακτικά συνεδριάσεων
(ε) Αποφάσεις δικαστηρίων
(στ) Στρατιωτικά και αστυνομικά αρχεία
(ζ) Αρχεία εκπαιδευτικών ιδρυμάτων
(η) Ενοριακά αρχεία
(θ) Μητρώα δήμων-ληξιαρχικά βιβλία
(ι) Στατιστικές κτλ.
(2) Ανεπίσημες πηγές
(α) Επιστολές
(β) Ημερολόγια
(γ) Ιδιωτικά συμφωνητικά
(3) Μνημονικές πηγές
(α) Χρονικά
(β) Επιτύμβιες ή αναθηματικές επιγραφές
(γ) Επιγραφές για την απαθανάτιση επετειακών γεγονότων
(4) Εφήμερες πηγές
(α) Εφημερίδες
(β) Περιοδικά
(γ) Προγράμματα ραδιοφωνικών ή τηλεοπτικών σταθμών
(δ) Διαφημίσεις
(ε) Κατάλογοι προϊόντων
(στ) Αποδείξεις πληρωμών
(5) Λογοτεχνία
(α) Ιστορικά διηγήματα και μυθιστορήματα
(β) Βιογραφίες και αυτοβιογραφίες
(γ) Απομνημονεύματα
(δ) Θεατρικά έργα
(ε) Περιηγητικά-ταξιδιωτικά κείμενα
(στ) Ημερολόγια
(ζ) Ποιήματα κτλ.
(6) Ιστοριογραφικά κείμενα
(7) Μελέτες άλλων επιστημών (αρχαιολογία, κοινωνική ανθρωπολογία, γεωγραφία, κοινωνιολογία, ανθρωπολογία κτλ.)
(8) Φιλολογικά και γλωσσολογικά κείμενα
(α) Λεξικά
(β) Ανθρωπωνύμια
(γ) Τοπωνύμια κτλ.
Παραστατικές
Οτιδήποτε δεν είναι γραπτό κείμενο (π.χ. χάρτες, γραφικές παραστάσεις, στατιστικοί πίνακες, γελοιογραφίες, κόμικς, πίνακες ζωγραφικής, έργα τέχνης, φωτογραφίες, αφίσες, ακουστικές – ηχητικές πηγές, απτικές πηγές: κτίρια, εργαλεία, όπλα, σκεύη, στολές, όπλα, ιστορικοί τόποι, ιστορικά μνημεία κ.ά.).
- Οπτικές πηγές: εικαστικά δημιουργήματα
- φωτογραφίες, σκίτσα, γελοιογραφίες, αφίσες
- κινηματογράφος, τηλεόραση, χάρτες, διαγράμματα, γραφήματα.
- Ακουστικές – ηχητικές πηγές: ραδιόφωνο, ομιλίες, μουσική και τραγούδια, προφορικές πηγές.
- Απτικές πηγές – κατάλοιπα υλικού πολιτισμού.
- Ιστορικοί τόποι.
- Πηγές μεικτού τύπου: μουσεία – πινακοθήκες και σχεδόν όλα τα είδη.
Πηγές
https://archeia.moec.gov.cy/sd/572/piges.pdf
https://www.vakalis.edu.gr/sites/default/files/files/blogpost/istoria-pros-g-lykeiou.pdf
https://makaratzis.sites.sch.gr/epimorfosi/?p=2859
Πηγή εικόνας
https://www.youtube.com/watch?v=1UJDLehEovc
Αριστείδης Ρούνης, ιδρυτής RecreatingthePast
No Comment! Be the first one.