Ιστορική επιστήμη – η αντικειμενικότητα του ιστορικού

Η αναζήτηση της αλήθειας

Η Ιστορία δεν είναι μια απλή καταγραφή γεγονότων που συνέβησαν στο παρελθόν. Απεναντίας είναι η προσπάθεια του ανθρώπου να ερμηνεύσει και να εξηγήσει αυτά τα γεγονότα. Ο ιστορικός καλείται να μελετήσει τις ιστορικές πηγές, να τις αξιολογήσει και να διαμορφώσει το ιστορικό αφήγημα. Επειδή όμως είναι άνθρωπος που ζει σε μια συγκεκριμένη κοινωνία και εποχή και διαθέτει πολιτικές πεποιθήσεις, γεννάται ένα ζήτημα.

Μπορεί άραγε ένας ιστορικός να είναι πραγματικά αμερόληπτος;

Κύριος στόχος της ιστορίας είναι η αναζήτηση της αλήθειας. Υπάρχει αντικειμενική ιστορία ικανή για απόλυτη διαφάνεια; Η απάντηση είναι όχι. Σαν θεωρητική επιστήμη, η ιστορία θα υποκύπτει πάντοτε στην υποκειμενικότητα των ερευνητών και των πηγών της. Η αντίληψη του ιστορικού ερευνητή, όσο αποστασιοποιημένος και αν θέλει να είναι από τα γεγονότα που μελετά, θα είναι πάντα συνδεδεμένη με τα βιώματα και τις εμπειρίες του. Επομένως, όσο αγνές κι “επιστημονικές” είναι οι προθέσεις του, αυτό θα γίνεται πάντα σε συνάρτηση με τη δική του οπτική του γωνία. Ο ερευνητής λοιπόν, στην αναζήτηση της “ιστορικής αλήθειας”, δεν έχει να αντιμετωπίσει μόνο τη δική του υποκειμενικότητα, αλλά και την υποκειμενικότητα των πηγών του.^[1]

Η αντικειμενικότητα στην Ιστορία

Ο ιστορικός οφείλει να επιδιώκει την αντικειμενικότητα. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να προσπαθεί να εξετάζει τα στοιχεία χωρίς να διαστρεβλώνει τα γεγονότα προκειμένου να επιβεβαιώσει τις προσωπικές του πεποιθήσεις. Ωστόσο, η πλήρης ουδετερότητα, αποτελεί άλυτο γρίφο. Ο ιστορικός αποφασίζει ποια ερωτήματα θα θέσει, ποιες πηγές θα μελετήσει και ποια γεγονότα θα θεωρήσει σημαντικά. Ακόμη και η επιλογή του θέματος αποτελεί, σε έναν βαθμό, επιλογή οπτικής γωνίας. Για παράδειγμα, ένας ιστορικός μπορεί να μελετήσει τον Ελληνικό ή Ισπανικό εμφύλιο, κυρίως από την πλευρά των ηγετών με τους οποίους συγκλίνουν οι απόψεις του. Επομένως, η αντικειμενικότητα στην ιστορική επιστήμη δεν χρειάζεται να σημαίνει την απουσία κάθε προσωπικής οπτικής. Μπορεί να σημαίνει κυρίως πειθαρχία απέναντι στις πηγές, κριτική σκέψη και προσπάθεια ελέγχου των προσωπικών προκαταλήψεων.

Συμπέρασμα

Ο ιστορικός πρέπει να επιδιώκει την αμεροληψία, χωρίς όμως να θεωρούμε ότι μπορεί να απαλλαγεί εντελώς από κάθε προσωπική ιδεολογική επιρροή. Η πολιτική ιδεολογία μπορεί να επηρεάσει τα ζητήματα στα οποία δίνει έμφαση και τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύει τα γεγονότα. Ωστόσο, η ιστορική επιστήμη διαθέτει μεθόδους που μπορούν να περιορίσουν αυτή την επιρροή, όπως η διάκριση μεταξύ γεγονότων και ερμηνειών αυτών. Επομένως, η καλή Ιστορία δεν προϋποθέτει έναν ιστορικό χωρίς πολιτικές πεποιθήσεις, αλλά έναν ιστορικό που δεν επιτρέπει στις πεποιθήσεις του να υπαγορεύουν τα συμπεράσματά του ανεξάρτητα από τα τεκμήρια.

Πηγή

[1]https://blogreco.wordpress.com/2017/11/06/%CF%85%CF%80%CE%AC%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%B9-%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%B5%CE%B9%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%84%CE%B7%CF%84%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF/

Πηγή εικόνας

https://blogreco.wordpress.com/

Αριστείδης Ρούνης, ιδρυτής RecreatingthePast